2026 JAARGANG 80 NR. 1 BIJBELSTUDIEMAGAZINE THEMA: God in de natuur IN HET THEATER VAN GODS GLORIE IS OOK PLEK VOOR WILDERNIS EN RUIGHEID VAN OLIFANT TOT PISSEBED… WANNEER IS IETS HEILIG?
VERDER Gewoon geloven 7 Erf-Goed 17 Verbeelding verwoord 18 Geloven wereldwijd 20 Rondkijken 22 Zinnebeeld 26 Colofon 27 INHOUD SCHATGRAVEN Daarom heeft God dus helemaal geen offers nodig Al het leven op aarde is van Hem Barend Kamphuis WEGWIJZER God schept vreugde En het was zeer goed Chris van Zwol HARTGRONDIG Natuur die troost en leert vertrouwen Een gesprek met Renze Borkent Jeanet van der Linden BIJBEL Hoe talrijk zijn uw werken, HEER. Alles hebt u met wijsheid gemaakt, vol van schepselen is de aarde. Psalm 104:24 10 4 WOORD HOUDEN God kennen door de natuur • Hoop • Zondvloed • Verwondering • Vragen, bidden, zingen 13 4 8 10 2 INHOUDSOPGAVE
Met gepaste trots presenteren we jullie de vernieuwde WegWijs. De afgelopen maanden is er hard aan gewerkt en we zijn blij dat we hem nu met jullie mogen delen. Zoals jullie zien is de vormgeving helemaal vernieuwd. Inhoudelijk hebben we ook een paar aanpassingen gedaan. Wees niet bevreesd, want in alles zijn we een bijbelstudieblad gebleven. Misschien is dat nu nog wel duidelijker geworden doordat er in het centrum van het blad het katern 'Woord houden' is gekomen. Met dit katern willen we je helpen om met drie bijbelstudies het thema uit te diepen: Kort van stof, Samen Geloven & Duik erin. Er is veel meer te vertellen, maar ik moedig je aan om het zelf te gaan ervaren. En laat ons vervolgens gerust weten wat je ervan vindt. Daarbij, help ons ook om het blad meer bekendheid te geven door het blad bij familie of vrienden onder de aandacht te brengen (Scan de QR-code en deel!). Dit eerste nummer van 2026 gaat over Gods handtekening in de natuur. Barend Kamphuis trapt af met een inspirerend verhaal waarin hij ons de ogen opent voor de heiligheid van de natuur. Chris van Zwol brengt de monnik Nicodemus van de Heilige Berg ter sprake en alleen al die naam spreekt tot de verbeelding. Jeanet van der Linden gaat in gesprek met natuurliefhebber Renze Borkent en dat gesprek stemt tot nadenken. Ik wil op deze plek niet al te veel uit dit interview weggeven, maar ik bid mijzelf en ook jullie als lezer toe, dat het ons gegeven mag worden dat de natuur ons ook op persoonlijke wijze troost en ons leert te vertrouwen. Om in een gebedsvorm af te sluiten: Schepper van hemel en aarde, we danken u voor de schepping, die voor ons is als een huis, en bidden u; geef dat dit huis ons geborgenheid geeft en dat we ons er thuis mogen voelen omringd door uw vertrouwde goedheid in welke situatie wij ons dan ook bevinden. Amen VERNIEUWD Maarten Boersema Hoofdredacteur 3 VOORWOORD
DIENSTBAAR AAN DE VERHEERLIJKING VAN GODS NAAM De natuur is heilig 4 SCHATGRAVEN
Psalm 50 is een indrukwekkende psalm. Alleen al de intro is adembenemend: God verschijnt in stralend licht en neemt hemel en aarde als getuigen bij een rechtszaak Wat voor rechtszaak? Het gaat om een oordeel over Gods volk, Israël (vers 1-7). Wat is het punt? Dat zijn niet de offers van de Israëlieten. Daarmee is alles in orde. Het gaat om de instelling waarmee ze die offers brengen. Ze denken dat God dat offervlees nodig heeft. Maar dat is echt niet zo. God is niet van hen afhankelijk (vers 8-9). Nog erger: ze denken dat ze dankzij hun offers weg kunnen komen met bedrog en corruptie en geroddel (vers 18-20). Er is bekering nodig van dat kwaad. Alleen dan geeft God redding. Het gaat niet allereerst om offers, maar om gehoorzaamheid en een heilig leven. Als je God offers brengt moet je dat niet doen om een wit voetje bij Hem te halen, maar uit dankbaarheid. Vers 23: Wie een dankoffer brengt, geeft Mij alle eer, wie zo zijn weg gaat, zal zien dat God redt. Psalm 50 brengt een fundamentele boodschap. De psalm roept ons op tot eerbied voor God en een heilig leven met Hem. HEILIGE NATUUR Midden in die psalm staat dan die uitspraak over de dieren van het woud, de vogels in de bergen en al het leven op het veld: het is allemaal van God. Daarom heeft God dus helemaal geen offers nodig. Al het leven op aarde is van Hem. Alles staat tot zijn beschikking. Alles dient zijn eer. Daarom noem ik de natuur heilig. Wanneer is iets heilig? Van mijn leermeester prof. Doekes leerde ik dat een schepsel heilig is als het dienstbaar is aan de verheerlijking van Gods naam. Dat is precies wat er gebeurt in Psalm 50. Gods heerlijkheid schittert oogverblindend in al die beesten. Mij als vogelaar spreekt vooral deze zin aan: Ik ken alle vogels van het gebergte. Ja, echt, God kent alle vogels, zelfs de vogels die nauwelijks te vinden zijn, diep in de bergen en de bossen. Ik kijk al ruim 60 jaar naar vogels, maar ik heb maar een paar honderd soorten gezien. Maar God kent ze allemaal. Er zijn meer dan 10.000 vogelsoorten op aarde. Geen is er vreemd aan God. En het gaat niet alleen om soorten. God kent elk afzonderlijk vogeltje. Zoals Jezus zegt: geen musje valt op de aarde zonder God. En dat zijn dan alleen nog maar de vogels. Maar hetzelfde geldt voor alle andere dieren, van olifant tot pissebed. God kent ze allemaal. Zo groot is God. Zo heilig is de natuur. ONDERWORPEN SCHEPPING Dat betekent trouwens niet dat de natuur altijd zo idyllisch is. Er is ook veel geweld en wreedheid in de natuur. Dat hoor ik ook wel doorklinken in deze psalm. Het gaat over de dieren van het woud. Ze gin- ‘God kent ook de vraatzuchtige beesten. Ook daarin toont Hij zijn heerlijkheid.’ PSALM 50: 10 & 11 Mij behoren de dieren van het woud, de beesten op duizenden bergen, Ik ken alle vogels van het gebergte, wat beweegt in het veld is van Mij. 5 TEKST: BAREND KAMPHUIS SCHATGRAVEN
gen in Israël echt niet voor hun plezier een boswandeling maken. Het woud was levensgevaarlijk. Bij de strijd tussen David en Absalom in de bossen tekent de bijbel aan: er werden daar die dag meer mannen verslonden door het woud dan door het zwaard (2 Sam. 18:8). God kent ook de vraatzuchtige beesten. Ook daarin toont Hij zijn heerlijkheid. Zelfs het leed in de natuur is goddelijke openbaring: God heeft de schepping daaraan onderworpen, vanwege de zonde van de mens (Rom. 1:18; Rom. 8:20-22). Samen met de natuur hopen wij op een andere wereld. Eens was de wereld anders, ooit zal ze weer anders zijn: een wereld van leven en vrede. Want door Jezus Christus heeft God alles met zich verzoend (Kol.1:20). Zo heilig is de natuur. Wat betekent dat nu voor ons? Een paar dingen daarover: 1. Erken de heiligheid van de natuur. Een christen ziet Barend Kamphuis is emeritus hoogleraar van de TUU en enthousiast vogelaar. WERELDRECORD De Nederlandse vogelaar Arjan Dwarshuis heeft in 2016 het wereldrecord vogelsoorten kijken verbroken: 6852 soorten! Maar dat is nog maar een flauwe afschaduwing van de goddelijke kennis van de natuur. in de natuur de heerlijkheid van de God en Vader van Jezus Christus. 2. Bescherm de natuur. De natuur is van God. Wij kunnen er alleen maar met de diepste eerbied mee omgaan. 3. Erken onze schuld tegenover de natuur en tegenover de God van de natuur. Om onze zonde is de schepping aan de zinloosheid onderworpen. En ze lijdt nog dagelijks aan onze hebzucht en achteloosheid. 4. Zie vol verlangen uit naar de nieuwe wereld die komt, waarin ook de natuur is bevrijd. Hoe het daar zal zijn, we kunnen het ons niet voorstellen. Maar ook de natuur zal dan al onze verwachtingen te boven gaan. ‘Eens was de wereld anders, ooit zal ze weer anders zijn: een wereld van leven en vrede.’ 6 SCHATGRAVEN
In onze familie deed de eerste televisie zijn intrede toen ik vijf was. Op een woensdagmiddag mocht ik van mijn tante naar een natuurfilm kijken. Ze zal wel gedacht hebben: ik kies iets onschuldigs. Op het scherm zag ik een luipaard een hertje naar de keel grijpen en verslinden. Ik kon er niet van slapen zo vreselijk was het. En nog steeds vind ik ‘luipaard’ heel sinister klinken. Maar de natuur heeft inderdaad verschillende kanten. Als je zoals ik bent opgegroeid in een dorp aan het IJsselmeer, leef je dicht bij het water én bij de verhalen van de vissers. Zij kennen de schoonheid, het majestueuze van de zee, maar ook de enorme kracht van water en wind waar je als nietig mens, als het erop aankomt, niet tegen bent opgewassen. Op het vissersmonument getuigt een hartverscheurend aantal namen van vaders, echtgenoten, zoons en broers die nooit zijn teruggekomen. Urker vissers weten zich afhankelijk van God en daarom gaat de Bijbel mee aan boord en vouwen ze hun handen voordat de trossen losgaan. Op de Veluwe, waar ik nu woon, laat de natuur zich weer anders kennen. Met hoge bomen, gekwetter van vogels en een uitbundige hoeveelheid bloe- ‘Zij kennen de schoonheid, maar ook de enorme kracht van water en wind, waar je als mens niet tegen bent opgewassen.’ ALS HET EROP AANKOMT men en struiken alleen al in onze straat. Het nodigt uit om mussen en bijen te lokken en takkenbosjes voor egels neer te leggen. In de winter doet de treuriep in de achtertuin zijn naam eer aan, maar ik weet nu al dat er over twee maanden weer een majestueuze metamorfose heeft plaatsgevonden. Het is Gods voorzienigheid, in steeds schriller contrast met het lelijke in deze wereld. ONDER DE INDRUK Een tijdje terug maakten we een natuurreis naar Tanzania. Op een namiddag reden we over een vlakte. De zon stond laag, een kudde gnoes trok voorbij, op een rots lag een leeuw lui te gapen en vlak voor ons zweefden drie giraffes over de weg, terwijl verderop antilopen graasden. Het tafereel was zo vredig dat het deed denken aan de nieuwe aarde. Het was werkelijk prachtig! Nog diep onder de indruk zaten we even later aan tafel. Een van onze reisgenoten zei: ‘Zal ik voorgaan?’ Midden in de eetzaal vouwden wij onze handen en dankte dit schepsel zijn God. Dat vind ik nog het allermooist. Dat álles wat God geschapen heeft je hoe dan ook een kant op wijst. Naar Hem. Column Jeanet van der Linden werkt bij het Leger des Heils en is redacteur van WegWijs. 7 TEKST: JEANET VAN DER LINDEN GEWOON GELOVEN
Deze woorden vormen de meest herhaalde zin van het scheppingsverhaal, en tonen ons het hart van God. Waarom heeft God de wereld gemaakt? Niet omdat er iets ontbrak, maar omdat Hij het goed dacht. De schepping is goed omdat God goed is. Elke herhaling van die zin opent een venster op Gods wezen: een God die niet vanuit schaarste schept, maar vanuit overvloed. De HEER maakt geen schepsels omdat Hij ze nodig heeft, maar is Zelf degene die aan iedereen leven en adem en al het andere schenkt (Hand. 17:25). Wanneer je door die bril leert kijken, verandert dat je kijk op de natuur. Een zonsondergang, het ritselen van bladeren, de subtiele avondzang van een roodborstje: het zijn geen toevallige decorstukken, maar momenten waarin iets van Gods karakter oplicht. De Oosters-orthodoxe monnik Nicodemus van de Heilige Berg zegt het treffend: “Telkens wanneer je in Gods schepselen iets aangenaams en aantrekkelijks ervaart, laat je aandacht dan niet bij hen alleen blijven hangen, maar ga eraan voorbij en richt je gedachten op God en zeg: ‘O mijn God, als uw schepselen al zo vol schoonheid, verrukking en vreugde zijn, hoe oneindig veel voller van schoonheid, verrukking en vreugde bent Uzelf dan, Schepper van het al!?”1 In die woorden hoort de lezer een diepe spiritualiteit: de natuur is geen eindpunt, maar een wegwijzer. De schoonheid die wij ervaren, is een echo van Gods eigen vreugde. Het hoogtepunt van het scheppingsverhaal ligt daarom niet bij de mens, maar bij de zevende dag. “God zegende de zevende dag en heiligde die, want op die dag rustte Hij van heel zijn scheppingswerk.” (Gen.2:3) Die rust is niet het gevolg van vermoeidheid. Het Hebreeuwse beeld is dat van voltooiing: God die stilstaat EN HET WAS ZEER GOED God schept vreugde Wie de eerste bladzijde van de Bijbel leest, ontdekt een refrein dat door de hele schepping heen klinkt. Zes keer staat er: “En God zag dat het goed was.” En wanneer God aan het einde van de zesde dag alles overziet, volgt de climax: “God zag alles wat Hij had gemaakt, en het was zeer goed.” (Gen. 1:31) Chris van Zwol is predikant van de NGK SpakenburgNoord en redacteur van WegWijs. 1Nicodemus of the Holy Mountain, Unseen Warfare, Part One, Chapter 21 Part One, Unseen Warfare 8 WEGWIJZER
bij wat Hij gemaakt heeft en er met vreugde naar kijkt. Iedereen die wel eens iets moois heeft gemaakt – een schilderij, een kast, een tuin, een aquarium – herkent dat moment. Je zet het gereedschap neer en je kijkt. Je geniet. Dat is de geest van de sabbat. De schepping mondt uit in vreugde. God geniet van zijn werk, en wij worden uitgenodigd om te genieten met Hem. BLIJVENDE ROEPING Eigenlijk was de schepping bedoeld als een eeuwige sabbat: een leven waarin de mens wandelt met God in ongedwongen vreugde. Wij weten dat deze harmonie verstoord is, maar de roeping blijft: leren rusten in Gods goedheid. De natuur helpt om die rust opnieuw te vinden. Ze nodigt uit om stil te worden, te kijken, te ademen, en te ontdekken dat de wereld niet begint bij onze drukdoenerij, maar bij Gods vreugde. Wie de meest herhaalde zin van Genesis hoort, hoort een uitnodiging: kijk opnieuw zoals God kijkt. Leer het goede zien. Leer ervan te genieten. En laat het je hart terugbrengen bij de Schepper die zijn wereld “zeer goed” noemde – en die jou uitnodigt om in zijn vreugde te delen. Nicodemus van de Heilige Berg geeft ons een mooie opdracht mee: Wanneer je iets moois ziet – licht, kleur, een vogel, een stil landschap – laat dat niet bij verwondering blijven, maar bewonder de Schepper. Oefen je in een manier van kijken die je aandacht verlegt van het geschapene naar de Schepper. ‘De natuur is geen eindpunt, maar een wegwijzer. De schoonheid die wij ervaren, is een echo van Gods eigen vreugde.’ TEKST: CHRIS VAN ZWOL BEELD: MAARTEN BOERSEMA 9 WEGWIJZER
‘Natuur die troost en leert vertrouwen’ EEN GESPREK MET RENZE BORKENT HARTGRONDIG 10
Ooit zette hij de bijl in een dode appelboom. De uitgegraven stronk van het eens zo krachtige exemplaar lag maandenlang stilletjes in een hoekje van de tuin. Ineens ontsprong er toch weer een groen sprietje. ‘Die boom wás helemaal niet dood’, zegt Renze Borkent verwonderd. Het is alsof hij het over zichzelf heeft. ‘Dag lieve achtertuin. Bedankt voor alles wat ik van je leerde: het zijn mijn wortels geworden. Hoe je stormen over je heen laat komen. Hoe je groeit naar het licht. Hoe je warmte en water ontvangt. Hoe je het leven in al zijn volheid uitnodigt, welke verschijningsvorm het ook heeft.’ Dit schrijft Renze Borkent (1979) als hij afscheid neemt van zijn kleine stadstuin in Almere waar hij elk grassprietje heeft bestudeerd en meer dan 1854 soorten planten en dieren heeft gedetermineerd. Hij begon er noodgedwongen mee, dat wel. SLUIPMOORDENAAR ‘Vijftien jaar geleden begon er een vermoeidheid in mij te kruipen. Eerst onopvallend, maar het pakte mij als een sluipmoordenaar. Drie keer ben ik op mijn werk uitgevallen en met wilskracht weer opgekrabbeld. Ik ben van alle kanten doorgelicht, ook mentaal, want ja, misschien ligt het aan jezelf. Dat was het allemaal niet. Bijna drie jaar geleden ben ik met de diagnose ME afgekeurd voor werk. Ik was planoloog in Almere - prachtig werk, vooral dáár - en het afscheid was verdrietig. Daar heb ik een jaar lang veel last van gehad. Ook naar God toe! Ik riep: Ik heb allemaal talenten van U gekregen! Hoe zit het nu? Mensen probeerden me te helpen met goedbedoelde adviezen, maar ik kon er geen rond verhaal van maken. Na een jaar ontstond er iets van een balans. De ziekte kwam tot stilstand en daarmee kwam er ruimte om terug te verhuizen naar de regio waar ze vandaan kwamen. Renze kan per dag één ding doen, luistert naar zijn lichaam en geeft eraan toe als het een dag niet gaat. Na vijftien jaar in de vechtstand staan moet je dat leren. ‘Een stukje ouwe Renze is definitief weg en dat aanvaarden is moeilijk en het betekent niet dat je het goedkeurt, maar dat je het toelaat in je leven omdat het er nu eenmaal is. Je aanvaardt de opdracht om ermee te dealen. Dat lukt niet elke dag, maar ik probeer mijn gedachten over de situatie positief te houden. Zoals dat ik niet meer gehaast hoef te leven en me mag verdiepen in de natuur. Dat zijn allemaal cadeautjes.’ HOEZO ‘HOORT’ DIE HIER NIET Als je geen energie hebt, moet je je bezigheden dicht bij huis zoeken. Zo is Renze het leven in zijn achtertuin gaan bestuderen. Hij schreef een boek over zijn ontdekkingen in die voor hem nieuwe wereld. Over de soortenrijkdom: de meeste diersoorten op aarde zijn kleiner dan een centimeter. ‘Elk beestje en elk grassprietje is een soort en heeft een poëtische naam. Daarmee hebben ze betekenis en een rol in ons eco- ‘Dat zegt veel over Gods bedoeling, dat Hij wil dat wij ons verdiepen in het ecosysteem.’ TEKST: JEANET VAN DER LINDEN BEELD: RENZE BORKENT HARTGRONDIG 11
systeem. Dat zegt veel over Gods bedoeling, dat Hij wil dat wij ons daarin verdiepen. De aarde is van de Heer, staat in Psalm 24, en alles wat daar leeft. Het is dus niet van ons, het is aan ons toevertrouwd en we moeten ons als mens ertoe verhouden. Ook tot de mier, de mol en de eikenprocessierups. Wij houden niet van invasieve diersoorten - zoals we ook vinden dat vluchtelingen hier niet ‘horen’ - maar we hebben de opdracht ermee samen te leven en te ontdekken dat er na een tijdje vanzelf een nieuwe balans ontstaat.’ Het ‘kinderbijbelgeloof’: dat God de natuur vooral mooi gemaakt heeft, dat heeft hij achter zich gelaten, want in de natuur is juist veel gruwelijks, de dood hoort erbij. Of dat nu een luipaard is die een reebok uit elkaar trekt of een larve die een nog levende wesp van binnenuit opeet. Renze: ‘De hele natuur is eten of gegeten worden en de ene soort heeft daar een nog slinksere manier voor dan de andere. Het zegt mij dat we op een aarde leven die totaal niet volmaakt is. Het zegt dat wij zelf vroeg of laat ook gewoon doodgaan. Psalm 103: we zijn als een bloem. Tegelijkertijd is er die ongelooflijke drang tot leven. Dat bepaalt mij erbij dat de dood niet Gods bedoeling is en dat we er daarom naar verlangen verlost te worden uit ons sterfelijk bestaan (Rom. 8). Dat geldt ook voor de schepping zelf. Er komt iets waar die vergankelijkheid, die dood, niet meer bestaat.’ GEWOON VERTROUWEN Geloven in iets wat we niet kunnen bevatten. Renze geeft zichzelf de opdracht daar op te vertrouwen. ‘Iets van de hoop op een wereld zonder dood zie ik in dat plantje dat de grootst mogelijke moeite doet om te blijven leven. Die levenskracht zit in elk schepsel, hoe klein ook, maar het lukt niemand. Wat een spiegel houdt de natuur ons voor. Het leven hier is heel mooi en heel tijdelijk. Wat ik in mijn tuintje leer over die gebrokenheid spiegelt mezelf. Ik moet aanvaarden dat het leven niet maakbaar is, ook niet voor dit braafste jongetje van de klas. Die aanvaarding geeft rust, maar betekent niet dat de pijn weg is, want de rouw van dit levende verlies moet ik elke dag aanvaarden. Maar ik krijg er elke dag weer kracht voor. Mijn geloof is veranderd. Het leven is mysterieuzer dan ik had gedacht en ik heb veel vragen aan God over het lijden. Tegelijk is het een les voor mij: dit is eindig. Elke dag dat ik leef is mazzel, maar het ultieme geluk is hier niet te vinden. Het wordt allemaal anders. Hoe? Ik heb geen idee, maar ik heb wel vertrouwen.’ Renze Borkent is getrouwd met Willemijn en vader van drie kinderen. Hij schreef o.a. het boek ‘Kleine Natuur’ en houdt over zijn natuurwaarnemingen een blog bij: renzeborkentblog.wordpress.com. Daar zijn ook prachtige foto’s van zijn hand te bewonderen. ‘Wat een spiegel houdt de natuur ons voor. Het leven hier is heel mooi en heel tijdelijk.’ Jeanet van der Linden werkt bij het Leger des Heils en is redacteur van WegWijs. HARTGRONDIG 12 Klokjesbij Met klokjesbloemen in je tuin is de kans groot dat daar klokjesbijen in overnachten. Check in de avond eens je klokjesbloemen, misschien heb je geluk. Oogkopvlieg Deze vlieg bestaat voor bijna de helft uit oog. Hoe zou die de wereld bekijken? Zakdrager Gevonden op het raamkozijn. De rups van deze micronachtvlinder maakt als bescher- ming een zak van insectenresten. Op de foto zie je mierenkoppen, lijven en poten. Drie frappante schepselen die iets met Renze doen
WOORD HOUDEN BIJBELSTUDIEKATERN SAMENSTELLING: RIA KUIJPER EN MARJOLIJN MATEI De Bijbel nodigt ons uit om in de natuur niet alleen schoonheid te zien, maar ook God zelf te ontmoeten. Drie Bijbelstudies in dit katern: ‘Kort van stof’ voor een goed gesprek bij een kop koffie. ‘Samen geloven’ - leren van de Bijbel en van elkaar. En ‘Duik erin’ voor wie nog meer diepgang zoekt. BIJBEL De hemel vertelt van Gods majesteit, het uitspansel verkondigt het werk van zijn handen. Psalm 19:2 THEMA: GOD KENNEN DOOR DE NATUUR DUIK ERIN KORT VAN STOF SAMEN GELOVEN 13
HOOP BIJBELSTUDIE KORT VAN STOF CITAAT “De toekomst van onze kwetsbare, prachtige planeet ligt in onze handen. Als Gods familie zijn wij beheerders van Gods schepping. We kunnen roekeloos onverantwoordelijk zijn, of we kunnen zorgzaam en meedogend zijn. God zegt: "Ik heb u leven en dood voorgelegd... Kies voor het leven." DESMOND TUTU VRAGEN 1. Op welke manier ervaar jij de natuur het liefst? Wat heeft de natuur te maken met je geloof? 2. Lees Genesis 1:1-2:1 en Romeinen 1:19-20. Welke eigenschappen van God kun je in de natuur herkennen? 3. Maak jij je zorgen over de aarde? Steek als ritueel om de beurt een kaarsje aan en benoem als vorm van rouw datgene waarover jij je in het bijzonder zorgen maakt. 4. Lees Romeinen 8:18-25. Wat stel jij je voor bij de bevrijding van de schepping? 5. Lees het citaat van Desmond Tutu. Hoe kun je hoop op verlossing combineren met zorg voor de schepping? WOORD HOUDEN 14 Voor wie van de buitenlucht houdt valt er veel te genieten en te loven. Kijk maar eens naar de lucht en de wolken, weiden en bomen, planten en dieren, de zee en de bergen. Volgens Genesis 1 was de schepping goed. De bijbelschrijvers en -dichters loofden God daarom. Maar ze erkenden ook dat mensen niet altijd goed zijn voor de schepping. De aarde treurt, de schepping zucht als gevolg van de zonde en door de manier waarop wij mensen met de aarde omgaan. De gevolgen daarvan worden in deze tijd steeds duidelijker. ZINGEN ‘Breng ons in evenwicht’ van Schrijvers voor Gerechtigheid Scan de QR-code of ga naar schrijversvoorgerechtigheid.nl voor de bladmuziek. Hoe meer je daarover weet, hoe somberder je kunt worden. Zeeën vervuilen, poolkappen smelten, dieren sterven uit. Grote delen van de aarde lijken onbewoonbaar te worden. Toch biedt de Bijbel ook hoop: God verlost ons van de zonde. En Hij herstelt alle door de zonde gebroken relaties, dus ook die van de mens met de schepping. ‘De aarde treurt, de schepping zucht als gevolg van de zonde.’
ZONDVLOED BIJBELSTUDIE SAMEN GELOVEN De Bijbel begint prachtig. De schepping is goed en mooi. Maar het paradijs duurt maar twee hoofdstukken lang. Na de zondeval blijken de mensen nog steeds vatbaar voor het kwaad. De mensen zijn slecht en alles wat ze uitdenken is slecht (Gen. 6:5). Ze zijn creatief in het kwaad, niet in het goede. God zal de mensen en de dieren wegvagen. Maar Hij redt Noach en zijn gezin en ook vertegenwoordigers van alle soorten dieren mogen mee in de ark. Na een jaar kunnen zij de aarde weer betreden. Er is een nieuw begin. Toch is God niet optimistisch gestemd, want de mensen blijven slecht. Juist daarom zal er geen zondvloed meer komen: er is geen beginnen aan om steeds weer al het kwaad weg te spoelen. God wil het de schepping niet aandoen. Hij sluit een verbond met de aarde, de dieren en de mens. De seizoenen zullen elkaar blijven afwisselen. Nooit meer zal al het leven uitgeroeid worden. God bewaart zijn schepping, en daarmee ook de mens. Voorlopig. Maar als wij onze gang gaan, zal de aarde uiteindelijk niet meer bewoonbaar zijn. Dan hebben wij onze eigen ondergang gecreëerd. Of zal er verlossing zijn, voor de schepping en voor ons? ZINGEN Deze psalmen loven God als schepper: • Psalm 8 • Psalm 29 • Psalm 65 • Psalm 104 • Psalm 148 WOORD HOUDEN 15 BIDDEN Goede God die de aarde gezegend hebt met alles waarvan wij leven, wij willen eerlijke rentmeesters zijn en niet meer nemen dan ons toekomt want gulzigheid raakt nooit verzadigd. Geef ons de wijsheid om in eenvoud te leven. Leer ons het ware vasten, dat is: ons brood delen met de hongerige, ons huis met de eenzame, ons leven met onze naaste. Zodat we met recht kunnen bidden: Uw Koninkrijk kome. Amen. VRAGEN 1. Voel jij je verbonden met de natuur? Op welke manier? 2. Genesis 8:21-22, 9:8-17. Wat is er bijzonder aan het verbond dat God hier sluit? 3. Wat is de plaats van de mens in Gods schepping in Psalm 104? Vergelijk dat eens met de situatie vandaag. Wat is er veranderd? 4. De aarde lijdt onder de zonde van de mensen (Jer. 12:4). Hoe zie je dat in deze tijd gebeuren? 5. We focussen ons vaak op de verlossing van mensen. Maar wat betekent Jezus’ verlossing voor de aarde (Ps. 36:7; Kol. 1:15-20)? 6. Alles in de natuur is heilig. Kamphuis beschrijft wat dat voor ons betekent. Hoe kun jij zijn vier punten toepassen? 7. De Bijbel reikt ons beelden aan van een verloste schepping (Jes. 11:6-9, Openb. 22:1-5). Maak hierbij iets hoopvols: een schilderij, gedicht of foto.
VERWONDERING BIJBELSTUDIE DUIK ERIN Hoe aanbid je een God die je niet kunt zien? In Psalm 19 bezingt David het uitspansel en de onophoudelijke afwisseling van zonsopgang en zonsondergang. God spreekt door het werk van zijn handen, en zijn schepping looft Hem in haar eigen taal. God laat zich wel zien als wij maar goed kijken. David verwondert zich niet alleen over de schepping. Ook in zijn woorden laat God zich kennen (vers 8-12). Gods wet is prachtig, vol gerechtigheid, wijsheid en vreugde. Maar door zijn Woord leren we ook onszelf kennen in onze zonde en gebrokenheid. Uiteindelijk wijst Psalm 19 ons op Jezus Christus. Hij kwam onder ons wonen, te midden van zijn schepping, om haar en ons te verlossen. Is dat niet wonderlijk? WOORD HOUDEN 16 VRAGEN 1. Als je denkt aan de natuur of schepping, waarover verwonder je je dan het meest? 2. Lees Psalm 19. Wat spreekt je aan? Wat vind je ingewikkeld? Waarom? 3. In Psalm 19:1-7 kijkt de dichter naar de schepping. Wat leert hij daarvan over God? 4. Welke overeenkomsten en verschillen zie je in Psalm 19 in de taal van de schepping en de taal van de wet? 5. In het eerste deel van Psalm 19 gebruikt David het algemene woord voor God: El. PREEK EN GEBED Voor een preek over psalm 19 en een prachtig gebed: scan de QR Vanaf vers 8 schakelt hij over naar de verbondsnaam JHWH – ‘HEER’ Waarom zou hij dat doen? 6. Welke dingen leer je in de Bijbel over God? Kun je die dingen ook van de natuur leren? 7. De dichter noemt in vers 14 de hoogmoed. Waarom juist hoogmoed? Hoe lijdt de schepping vandaag onder de hoogmoed van de mensen? 8. Hoe wijzen de laatste drie verzen van Psalm 19 ons op Jezus Christus? 9. Maak een rondwandeling in een natuurgebied onder leiding van iemand die kan vertellen over wat daar te zien is. Praat na: heeft deze ervaring je geloof gevoed?
Buiten spelen, een boomhut bouwen, sjouwen door de bergen. Wie vandaag nog dicht bij de natuur leeft, verlaat zijn comfort- zone. Volwassenen en jongeren vandaag, zegt iemand, lijden aan een ‘nature deficit disorder’: leven in een wereld van beton en hightech. We denken de werkelijkheid wetenschappelijk te beheersen, en dat zet ook God op afstand. Paulus schrijft dat ieder mens in de schepping twee dingen kan waarnemen: Gods ‘eeuwige kracht’ en zijn ‘goddelijkheid’ (Rom. 1:20). Ter inleiding schrijft deze apostel: “Wat een mens over God kan weten, is hun bekend, want God heeft het hun bekendgemaakt” (1:19). In de kerkgeschiedenis is dit verwoord met het beeld van een boek. De schepping is een krachtig boek dat voor onze ogen openligt, en de letters zijn alle schepselen, groot en klein, die ons laten zien wat van God niet gezien kan worden, namelijk zijn eeuwige kracht en goddelijkheid. Wie leert kijken, leert lezen. Guido de Brès nam dit beeld op in de NGB. Deze jonge hervormer wilde mensen niet alleen leren lezen in de Bijbel, maar ook in de schepping. Wie de natuur niet leert lezen komt de Schepper nooit tegen op zijn levensweg. Zeker, je kunt iemand de Bijbel leren ‘De schepping is een krachtig boek dat voor onze ogen openligt.' HOE LEER JE DE NATUUR TE LEZEN? lezen. Dat is de onmisbare leesbril voor wie God nog niet scherp ziet. Het verhaal van de Schepper, of een psalm over de schepping, opent de ogen voor wie God wil leren kennen. Zie je ook met je ogen hoe groots en machtig Gods wereld is? Of ga je haast blind door het leven? In de kerkgeschiedenis komen we allerlei boeken tegen die leeshulp zijn bij ‘het boek van de natuur’. Dat boek heet ‘een lekenboek’. Je hoeft geen boeken te kunnen lezen om wel de natuur te leren ‘lezen’! iemand die gewone gelovigen wilde leren ‘lezen’ was Jan Gerritsz Versteghe. In Der leken wechwyser beschrijft hij de schepping als een open boek. Alles wat wij dagelijks zien en ervaren getuigt van Gods almacht, wijsheid en goedheid. Hij wijst daarbij op Romeinen 1, Psalm 19 en Genesis 1 en besluit scherp: “Wee ons als wij niet door middel van de schepselen aan God denken.” Vandaag prikkelt de natuur opnieuw onze zintuigen: opwarming, verdwijnende soorten, vervuiling. Des te urgenter is haar oproep om de schepping niet zo te bekrassen dat het boek van de natuur onleesbaar wordt. Een lekenboek Erik de Boer is emeritus- hoogleraar van de TUU en stoft in ErfGoed de kerkgeschiedenis af. TEKST: ERIK DE BOER ERF-GOED 17
18 VERBEELDING VERWOORD
EEN GODDELIJK KUNSTWERK In het begin schiep God de hemel en de aarde. (Gen.1) Met deze woorden opent de Bijbel. In een paar zinnen wordt verteld hoe de wereld haar oorsprong vindt. De grootste wonderen worden zonder uitweiding beschreven. God spreekt, en wat Hij zegt gebeurt. Het ontstaan van alles wat leeft, en van de orde die de schepping draagt, wordt in twee hoofdstukken verwoord. De grootsheid daarvan gaat het menselijk verstand te boven. Het is een werkelijkheid die wij slechts ten dele begrijpen en die ons volledig zal worden onthuld wanneer het aardse bestaan ten einde komt. Hoewel veel mensen sceptisch staan tegenover het bestaan van God, bevraagt de natuur deze kritische houding. De schoonheid en samenhang die zichtbaar zijn, laten zich moeilijk negeren. Zelfs wie niet gelooft, kan zich verwonderen over de precisie waarmee alles is opgebouwd. Overal zijn vaste structuren en verhoudingen te ontdekken die zich blijven herhalen. Bijvoorbeeld een dennenappel. De schubben lopen in spiraalvormige banen rond de kern, vaak in twee richtingen tegelijk. Het aantal spiralen volgt een vast patroon. Hetzelfde is te zien bij zonnebloemen, waar de zaden in het hart in tegengestelde spiralen zijn gerangschikt. Zulke vormen komen op talloze plaatsen in de natuur voor, in slakkenhuizen en schelpen, in pauwenveren, in orkanen en zelfs in de spiraalarmen van melkwegstelsels. Ook het menselijk lichaam vertoont verhoudingen die aan duidelijke wetmatigheden beantwoorden. Al vroeg ontdekten mensen deze orde. Wiskundigen beschreven haar in de Fibonaccireeks en in het getal φ, de zogenoemde gulden snede. Deze verhouding, ongeveer 1,618, duikt steeds opnieuw op in de natuur. Tegelijk werd zij toegepast in kunst en Kunstwerk bouwkunst. Vormen die deze verhouding volgen, worden vaak als evenwichtig en aangenaam ervaren. Grote denkers, zoals Isaac Newton en Albert Einstein, onderzochten de wetten die de schepping beheersen, van licht tot zwaartekracht. Toch blijft de wereld waarin wij leven meer dan een optelsom van formules. Zij verwijst naar de grootheid van haar Maker. En ooit zal dat niet langer afgelezen worden uit patronen en spiegels, maar rechtstreeks worden aanschouwd. ‘Nu kijken we nog in een wazige spiegel, maar straks staan we oog in oog. Nu is mijn kennen nog beperkt, maar straks zal ik volledig kennen, zoals ik zelf gekend ben’ (1 Kor. 13:12). TOELICHTING Leonardo da Vinci was gefascineerd door de wiskundige samenhang. Hij was niet alleen schilder, maar ook onderzoeker van de natuur en het menselijk lichaam. In werken als de Mona Lisa en Het laatste avondmaal zijn de verhoudingen zorgvuldig door- dacht. In De Mens van Vitruvius bracht hij het menselijk lichaam in beeld als onderdeel van een grotere orde, waar- in maat en harmonie samenkomen. ‘De Mens van Vitruvius’ Leonardo da Vinci, ca. 1490; Gallerie dell’Accademia, Venetië Margré van de Geest is grafisch ontwerper en keramiste en verbindt kunst aan het thema van WegWijs. 19 VERBEELDING VERWOORD TEKST: MARGRÉ VAN DE GEEST
GODS FLUISTERINGEN HOREN Zonder woorden GELOVEN WERELDWIJD 20
In de Bijbel lezen we veel over de betekenis van de natuur. Zoals in Psalm 19: 1: ‘De hemel verhaalt van Gods majesteit, het uitspansel roemt het werk van zijn handen’. Of: ‘Zijn onzichtbare eigenschappen zijn vanaf de schepping zichtbaar in zijn werken: zijn eeuwige kracht en goddelijkheid zijn voor het verstand waarneembaar.’ (Rom. 1:20). De natuur is dus niet een stil achtergronddecor, maar een levend getuigenis van Gods kracht en creativiteit. Kijk daarom om je heen, van de kleinste atomen tot het onmetelijke heelal: het onthult wie God is. Een berg vertelt over Gods majesteit en onveranderlijkheid. Een rustig bergmeer weerspiegelt zijn vrede en nodigt ons uit tot stilte. Het getjilp van de zwart- wangagapornis geeft ons vreugde, de bloei van bomen in de lente is een teken van hoop. Zonder woorden spreekt de schepping een universele taal die iedereen begrijpt, een zonsondergang of sterrenhemel raakt ons hart zonder uitleg. De vraag is hoe wij reageren op deze stem. Volgens mij mogen we dat doen met dankbaarheid. Elk detail van de natuur is een geschenk van onze liefdevolle Schepper. Maar we krijgen daarbij ook verantwoordelijkheid: als rentmeesters (Gen. 1:28) zijn wij geroepen om zorg te dragen voor de schepping en haar niet uit te putten. De natuur helpt om ons geloof te verdiepen. Zo kun je tijdens een wandeling door de natuur zomaar Gods fluisteringen horen. Probeer dat eens bewust te doen: voel de grond, haal diep adem en luister naar ritselende bladeren en stromend water. Lees dan Psalm 19 en bedenk welke eigenschappen van God je om je heen ziet. Bijvoorbeeld zijn voorzienigheid in bomen die groeien, de kracht van zijn reinigende liefde in stromend water. Observeer je omgeving zo met verwondering. En dank Hem voor zijn schepping, waarin je Hem weerspiegeld ziet. Ik hoop dat deze taal van de natuur je mag bemoedigen en dat je God mag ontmoeten in die stille momenten. God spreekt ook door de natuur en nodigt je uit om jouw relatie met Hem te verdiepen. Zodat je kunt leven in een goede verhouding tot de natuur: met dankbaarheid én verantwoordelijkheid. God spreekt niet alleen door woorden, maar ook door zijn schepping. Bergen, valleien, bomen en water, zoals de machtige Zambezi-rivier bij ons in Zambia: ze vormen een taal zonder woorden die Gods kracht, liefde en majesteit openbaren. Wie goed kijkt, ontdekt in de natuur een uitnodiging: ontmoet Mij en laten we onze relatie verdiepen. ‘De natuur is dus niet een stil achtergronddecor.’ OVER DS. DENNIS MILANZI Ds. Dennis Milanzi is sinds 2024 bisschop van het Anglicaanse bisdom Oost- Zambia. Daarvoor was hij directeur van de theolo- gische opleidingsorgani- satie TEEZ (Theological Education by Extension in Zambia), een partner van Utrecht Mission | Verre Naasten. Scan bijgaande QR-code, waarin Dennis je vraagt met hem mee te bidden voor Gods schepping. TEKST: DS. DENNIS MILANZI GELOVEN WERELDWIJD 21
Ontmoetingsdag KERK-ZIJN DOEN WE NOOIT ALLEEN - en zeker niet alleen met leeftijdsgenoten. Hoe bewaren we de verbondenheid tussen jong en oud? Welke rol speelt de Bijbel daarin? Op vrijdag 10 april 2026 organiseren Steunpunt Bijbelstudie, LPB media en Kerkpunt een inspirerende Ontmoetingsdag voor iedereen die verlangt naar ontmoeting en verdieping vanuit ons geloof. Met onder meer Kees de Ruijter en Geranne Tamminga als sprekers, interactieve samenzang, en een breed aanbod aan workshops, ontdek je hoe we samen – als lichaam van Christus – kunnen groeien in ons luisteren, lezen en leven vanuit de Bijbel. Zet het alvast in je agenda! Dit jaar wordt de Ontmoetingsdag in de Opstandingskerk te Zwolle gehouden. Voor meer informatie kijk op: gelovenmetallegeneraties.nl Of scan de QR-code op de foto. RONDKIJKEN Inspiratie voor jou Korte berichten en rubriekjes over inspirerende muziek, weetjes, evenementen, boeken, podcasts, films, etc. Beleefmee.nl LPB media brengt met eigentijdse media kerk en geloof dichtbij mensen. Scan de QR en ontdek! RONDKIJKEN 22
Boek DAGBOEK VOOR NATUURLIEFHEBBERS, JAAP OOSTERHUIS Dit is een dagboek van en voor de gelovige natuurliefhebber. Voor mensen die meer willen weten over de natuur en dat graag verbonden zien worden aan het grote verhaal van God. De schrijver combineert twee van zijn liefdes – die voor de natuur en voor God – in dit boek met een bijzonder leuk, lichtvoetig en leerzaam resultaat. (MB) BIJBEL God laat zijn donder wonderbaarlijk rollen, Hij doet grote dingen, die wij niet bevatten. Hij beveelt de sneeuw: “Val op de aarde,” Hij zegt de regenvloed: “Stort neer met al je kracht.” Job 37: 5 & 6 Video-Podcast Kerk op tafel Groene kerken In deze videopodcast aflevering praat Derk Jan Poel, samen met Cors Visser (godsdienstsocioloog en directeur van Kerkpunt), met Carla Dik Faber. Je kent Carla misschien wel als voormalig kamerlid van de Christen Unie. Momenteel is ze projectleider GroeneKerken. Carla houdt van de natuur, van kunst, cello, boeken en slow food én ze probeert zo groen mogelijk te leven. Ook wil ze anderen inspireren tot een groen geloof. Ze is verantwoordelijk voor het recent verschenen Handboek kerkvergroeners. Waarom zou je dat boek moeten lezen? Wat wil ze er mee bereiken? Waar kun je tegenaan lopen als je met dit onderwerp iets wilt? Daarover gaan we met Carla in gesprek. SAMENSTELLING: REDACTIE RONDKIJKEN 23
Column De natuur speelt vanaf dag één een belangrijke rol in de Bijbel. Er wordt gesproken zonder taal. Zonder taal zijn we als mensen nergens. De eerste opdracht aan Adam is om alle dieren een naam te geven. In welke taal zal Adam de dieren hun naam hebben toegekend? Was dat gelijk al bij hun Latijnse naam? Bob Dylan gaat ervanuit dat Adam Engels sprak. Op de elpee Slow Train Coming staat het liedje ‘Man Gave Names to All the Animals’. In dit lied wordt 'mens' opgevoerd en is een poging om te achterhalen hoe Adam die naamgeving heeft aangepakt. In elk couplet zie je hem nadenken over de naam voor het dier dat hem passeert. Bij het laatste dier eindigt het lied zomaar. Er komt in dat couplet een dier tevoorschijn dat zich een weg baant door het gras. Adam ziet dit dier verdwijnen via een boom naar een meer. ‘A tree near a lake’. In tegenstelling tot de andere coupletten, eindigt dit couplet bij de derde regel en laat Dylan bewust de naam van het dier weg. Je moet dit als luisteraar zelf invullen. In 2010 verscheen een prentenboek op basis van deze tekst. Illustrator Jim Arnosky maakte de ‘Er komt een dier tevoorschijn dat zich een weg baant door het gras.’ NAMES TO ALL THE ANIMALS tekeningen bij Dylan's verhaal. Ook hier wordt het laatste couplet opengehouden. Zoals het wel vaker gaat, is een vrolijk kinderverhaal eigenlijk een verhaal voor grote mensen. Is het daadwerkelijk een open einde? Voor de goede verstaander is dit lied niet een afgerond verhaal. Een dier dat in het Engels rijmt op 'lake' is natuurlijk 'snake', een slang. Wie vertrouwd is met de Bijbel heeft weinig moeite om dit in te vullen en de bedoeling te begrijpen. Het nummer is in een vrolijke reggae-stijl opgenomen. In die stijl bepaalt de basgitaar de melodie en de gitaar ondersteunt. Deze muzieksoort komt niet veel voor in het oeuvre van Dylan. Gitarist Mark Knopfler, die op dit album te horen is, zei na de opnamesessies dat de teksten van 'de nieuwe Dylan' over Jezus gaan. Daar vond de Dire Straits-voorman wel wat van. Maar Dylan gaf aan dat Knopfler was ingehuurd om gitaar te spelen, niet voor een literaire tekstanalyse. Al had Knopfler goed door dat ook zo'n liedje als ‘Man Gave Names to All the Animals’ gaat over Jezus. Filmpje: Bob Dylan – Man Gave Names to All the Animals Frits Tromp is journalist en schrijver en kijkt voor WegWijs rond in zijn platen- verzameling. 24 RONDKIJKEN TEKST: FRITS TROMP
Denk eens mee... STIKSTOF EN RENTMEESTERSCHAP Roel Jongeneel zoekt als landbouweconoom oprecht naar oplossingen, die recht doen aan rentmeesterschap voor natuur en landbouw. Over die zoektocht en hoe wij als christen ons daarin laten leiden door de Bijbel heeft LPB media een lezing van Roel opgenomen en is Arnold Lassche verder in gesprek gegaan met hem. Lezing Hoe heilig is de Ibis? Wat heeft God met de vogels te maken? Wat leren de vogels ons over God? En wat betekent dat voor ons? Samengevat: hoe heilig is de ibis? Dit is het onderwerp van deze leerzame lezing van emeritus hoogleraar systematische theologie en vogelaar Barend Kamphuis. Lezing Interview Scan de QR-code om deze lezing te bekijken. Boek Boek van de verwondering Het Nederlands Vlaams Bijbelgenootschap kwam afgelopen najaar met een nieuwe Bijbel op de markt. Een bijzondere variant, want het wil bijbelverhalen vertellen voor kinderen van nu. En dat doet dit boek. Het is overigens een vertaling van het Engelse origineel. Stefan van Dijk en Corien Oranje tekenden voor de vertaling. Het boek blinkt uit in prachtige tekeningen, met gelaagde teksten. Niet rechttoe, rechtaan, maar vol van theologie, doorkijkjes en ongeëvenaarde beeldspraak. Echt een feest, maar laat ik eraan toevoegen dat het wel een boek is voor jongeren van een bepaalde leeftijd. De verhalen vragen namelijk wel wat van de lezer en hoorder. Al bieden de tekeningen weer voeding voor andersoortige verbeeldingskracht. (MB) SAMENSTELLING: REDACTIE RONDKIJKEN 25
Mooie foto, hè? Je ziet hier de iconische vulkaan Bromo, met op de achtergrond de puffende vulkaan Semeru. Geloof mij, er is niets aan gefotoshopt. Dit panorama is te bewonderen op het Indonesische eiland Java. Misschien zou je het met woorden van Calvijn een koninklijk theater van Gods glorie kunnen noemen. Zo noemt de reformator Gods schepping namelijk. Gelijk heeft hij, want in de schepping is zoveel te zien en te vinden wat Gods glorie bezingt. Al is het niet alleen maar harmonie wat we in de schepping aantreffen. Zelfs in Genesis 1 niet. Er wordt daar toch echt gesproken over een aarde die eerst woest en doods was en ook lezen we over God die wilde dieren en zeemonsters maakt. In het theater van Gods glorie is dus ook plek voor wildernis en ruigheid. Op zich is dat ook niet verwonderlijk bij de God die in het midden van zijn evangelie een kruis heeft geplaatst. Juist de ruigheid van dit kruis maakt harmonie en vrede toegankelijk. Het blijft een mysterieuze paradox, net zoals deze foto op mysterieuze en paradoxale wijze Gods glorie toont. Waarom zou je Gods glorie zien in een bulderende vulkaan met allerlei giftige dampen? Kan het niet zo zijn dat de ruigheid op deze foto en de ruigheid van het kruis ons vooral laten zien dat het evangelie soms best wel ver van onze geordenBIJBEL In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was woest en doods, duisternis lag over de oervloed, en over het water zweefde Gods geest. Genesis 1:1 LEZEN Genesis 1:4-25 en psalm 47 THEATER VAN GODS GLORIE Maarten Boersema is predikant, journalist, fotograaf, schrijver en hoofd- redacteur van WegWijs. ZINNEBEELD 26 TEKST EN BEELD: MAARTEN BOERSEMA
GEWOON GELOVEN WegWijs is een bijbelstudieblad – uitgegeven door Steunpunt Bijbelstudie – voor mensen die zoeken naar verdieping in hun geloofsleven en die actief bezig willen zijn met Gods woord en wat dat betekent voor het leven van vandaag. WegWijs laat de lezer de kern van het christelijke geloof (her)ontdekken, doet de rijkdom en richting ervan voor het leven ervaren en moedigt aan het geloof in praktijk te brengen en samen te beleven. (MAIL)ADRESSEN: Steunpunt Bijbelstudie Postbus 499, 8000 AL Zwolle tel. 038 427 04 48 (woensdagochtend tussen 9-12 uur) Voor abonnementen, adreswijzigingen etc. bij voorkeur per e-mail: administratie@ steunpuntbijbelstudie.nl Voor de inhoud van WegWijs: e-mail: redactie@ steunpuntbijbelstudie.nl Voor meer info: www.steunpuntbijbelstudie.nl REDACTIE WEGWIJS Hoofdredacteur: Maarten Boersema Eindredacteur: Martha Riemer Redactieleden: Ria Kuijper, Jeanet van der Linden, Chris van Zwol Beeld: Adobe Stock, LPB media ABONNEMENTEN WEGWIJS Leden van verenigingen die bij Steunpunt Bijbelstudie zijn aangesloten, krijgen WegWijs gratis. Particulier abonnement: € 24,50 per kalenderjaar. Opzeggen: schriftelijk of via e-mail vóór 1 december. Losse nummers van de WegWijs zijn te bestellen via het bestelformulier op de website www.steunpuntbijbelstudie.nl. WegWijs is ook verkrijgbaar in braille, grootletter, digitale en gesproken vorm via CBB, Postbus 131, 3850 AC Ermelo, tel. (0341) 565499 Overname van artikelen is alleen toegestaan na toestemming van de redactie. Ontwerp: Bladenmakers, Ermelo Vormgeving en opmaak WegWijs: LPB media | www.lpbmedia.nl Druk: Scholma, Bedum; ISSN-nummer 0929-2136 VOLGEND NUMMER Bijbelboek Judas • Wat is het mysterie van de brief van Judas? • De oproep: Blijf bij Christus en help elkaar om bij Christus te blijven. • Wat heeft de profetische inhoud van Judas ons vandaag te zeggen? Verschijningsdatum: omstreeks 17 april 2026 de wereld af staat? Nu wil ik je niet zozeer letterlijk de wildernis in jagen, maar het kan geen kwaad om te bedenken dat de Here de Koning is over de hele aarde. Dat lees je bijvoorbeeld in Psalm 47. Misschien is vandaag wel een mooie dag om je wereld open te breken en om figuurlijk in de wildernis vol ruigheid op zoek te gaan naar God. Want ‘buiten’ heb je nodig om God in volle glorie in je binnenste te kunnen toelaten. COLOFON 27
BIJBEL Van de HEER is de aarde en alles wat daar leeft, de wereld en wie haar bewonen, Hij heeft haar op de zeeën gegrondvest, op de stromen heeft Hij haar verankerd. Psalm 24:1&2
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=